X
تبلیغات
رشته صنایع شیمیایی - پتروشیمی اصفهان

شركت سهامي پتروشيمي اصفهان ، اولين توليد كننده محصولات آروماتيكي در ايران يكي از طرحهاي ملي و مهم دهه انقلاب مي باشد كه در سال 1371 با هدف توليد بيش از 200000 تن مواد در سال شامل بنزن ، تولوئن ، ارتوزايلين ، پارازايلين و مخلوط زايلين به جمع واحدهاي توليدي كشور پيوست.
اين مجتمع از واحدهاي زيربنايي كشور بوده و محصولات آن به عنوان خوراك صنايع پايين دستي نظير شوينده ها ، پلاستيكها ، الياف پلي استر ، نرم كننده هاي پلاستيكي ، رنگسازي و صنايع نظامي بكار برده مي شود.
طراحي واحدهاي مهم بر اساس پيشرفته ترين تكنولوژي جهان صورت گرفته و اولين مجتمع بزرگ كشور است كه براي كنترل مراحل توليد آن از سيستم پيشرفته كامپيوتري D.C.S استفاده شده است.
شركت پتروشيمي اصفهان از آغاز بهره برداري از واحدهاي توليدي خويش كيفيت را در تمامي زمينه هاي كاري بعنوان نخستين هدف به منظور جلب رضايت مصرف كنندگان خود برگزيده است. اين شركت مفتخر است كه به همت و تلاش همه جانبه كاركنان سخت كوش و متعهد خود در هر پنج سال عمر توليد خويش بعنوان مجتمع نمونه شركت ملي صنايع پتروشيمي برگزيده شده است ، در سال 1375 نيز پس از استقرار نظام تضمين كيفيت ايزو 9002 بعنوان اولين شركت در صنايع پيچيده موفق به اخذ گواهينامه استاندارد بين المللي ايزو 9002 از شركت S.G.S انگلستان گرديد.
شركت سهامي پتروشيمي اصفهان با توجه به تاثير بالقوه صنعت پتروشيمي بر محيط زست به اهميت حفاظت از محيط زيست توجه خاص داشته است و متعهد گرديده است تا با رعايت قوانين و مقررات زيست محيطي در جهت كنترل و كاهش آلودگي محيط زيست اقدامات موثري را انجام دهد و اين امر باعث گرديد كه اين شركت در سال 1376 بعنوان يكي از هشت شركت برگزيده در كشور به عنوان صنعت سبز و لوح افتخار دريافت نمايد ، در ادامه اين تلاشها و براساس اين ديدگاه حفاظت از محيط زيست يك وظيفه همگاني است شركت اقدام به استقرار سيستم مديريت زيست محيطي نموده و در سال 1377 بعنوان اولين شركت در مجموعه وزارت نفت و چهارمين شركت در كشور موفق به اخذ گواهينامه استاندارد بين المللي ايزو 14001 از شركت S.G.S سوئيس گرديد.

خوراك :
خوراك اصلي مجتمع شامل پلاتفرميت و هيدروژن كه به مقدار 363200 تن در سال از پالايشگاه اصفهان تأمين و از طريق دو خط لوله 10 و 3 اينچي بطول تقريبي هركدام 3 كيلومتر وارد مجتمع مي گردد. ( هيدروژن 2700 تن در سال )
گاز مورد نياز مجتمع بميزان تقريبي 9 هزار مترمكعب در ساعت كه فقط بعنوان سوخت مورد استفاده قرار مي گيرد از طريق خط لوله اصلي گاز پس از عبور از سيستم توزيع كننده به محلهاي مصرف هدايت مي شود.
آب خام مصرفي به ميزان تقريبي 100 مترمكعب در ساعت از طريق يك خط لوله اختصاصي بطول تقريبي 4 كيلومتر از شبكه آبرساني سازمان آب منطقه اي اصفهان به مخازن ذخيره آب پتروشيمي انتقال مي يابد.
 

محصولات مجتمع و موارد مصرف:
مجتمع پتروشيمي اصفهان جهت توليد سالانه 55650 تن بنزن ، 71580 تن تولوئن ، 44000 تن پارازايلين و 22000 تن ارتوزايلين طاراحي گرديده است.
 

بنزن :
بنزن با فرمول ساختماني C6H6 اولين بار از تقطير زغال سنگ در قرن هجدهم ميلادي بدست آمد و در سال 1941 ميلادي از برشهاي نفت خام بدست آمد. در شرايط عادي مايع و داراي بوي آروماتيك است از حلالهاي بسيار خوب شناخته شده ، در آ‘ نامحلول و در الكل كم محلول و در اتر كاملاً محلول مي باشد ، اين ماده يكي از پرمصرف ترين آروماتيكها در صنايع پتروشيمي محسوب مي شود كه از آن در تهيه اتيل بنزن ، كومن ( فنل و رزين هاي فنلي ) ، الكيل بنزن ها ( مواد پاك كننده ) نيتروبنزن ( آنيلين ، مواد رنگي ) كلر و بنزن و بسياري مواد ديگر استفاده مي شود . بنزن توليدي در پتروشيمي اصفهان قسمتي از آن بعنوان خوراك شركت L.A.B يا شركت توليد كننده الكيل بنزن خطي فرستاده مي شود و بخشي از آن در صنايع رنگسازي و مازاد آن به خارج از كشور صادر مي گردد.
 

تولوئن :
فرمول ساختماني اين ماده CH3 مي باشد كه متيل بنزن ناميده مي شود. از اين ماده در صنايع رنگ سازي و پاك كننده گي و همچنين در صنايع پلاستيك و صنايع نظامي جهت توليد تري نيترو تولوئن استفاده مي گردد.
محصول اول منو نيترو تولوئن ( ارتو )
محصول دوم دي نيترو تولوئن
محصول سوم تري نيترو تولوئن مي باشد.
تري نيترو تولوئن ماده انفجاري قوي است كه به آن T.N.T مي گويند. از الكيلاسيون تولوئن مي تاون بنزن بدست آورد كه در مجتمع پتروشيمي اصفهان از همين روش قسمتي از تولوئن ( تولوئن مازاد ) را به بنزن تبديل مي كنند.

ارتوزايلين :
اين ماده با فرمول ساختماني C6H10 مايعي است بي رنگ با بوي آروماتيك ( معطر ) كه خوراك مجتمع پتروشيمي فارابي مي گردد ، در مجتمع پتروشيمي فارابي از اين محصول انيدريدفتاليك تهيه مي گردد كه ماده اصلي نرم كننده هاي پلاستيكي مي باشد.

پارازايلين :
پارازايلين نيز مايعي است بي رنگ و با بوي معطر و با فرمول ساختماني C6H10 از اين ماده در شركت D.M.T محصولي بنام دي متيل ترفتالات تهيه مي گردد كه ماده اصلي الياف مصنوعي مي باشد ، همچنين در صنايع رنگ سازي نيز كاربرد دارد.

مراحل اجراء و راه اندازي مجتمع :
مراحل اجرايي نصب مكانيكي طرح از اسفندماه 1368 شروع و در اواسط سال 1371 به بهره برداري رسيد . نحوه قرارداد مهندسي ، ساخت و نصب واحد هاي مجتمع بنحوي بوده كه حداكثر مشاركت مستقيم كارشناسان شركت ملي صنايع پتروشيمي در اجراي طرح گرفته شده است.
طراحي و مهندسي اصولي توسط شركت U.O.P و امور طراحي و مهندسي تفصيلي در تيرماه سال 1366 توسط شركت لاماس با مشاركت طراحي و مهندسي صنايع پتروشيمي آغاز گرديد.
طراحي واحدهاي مجتمع براساس پيشرفته ترين تكنولوژي توليد مواد آروماتيك موجود در جهان انجام شده كه داراي راندمان بالا حداقل مصرف انرژي و كمترين ضايعات زيست محيطي است.

بررسي واحد تصفيه آب پتروشيمي
آب جزء اصلي ترين مواد كليه واحدهاي صنعتي است از اين رو تأمين آب مورد نياز واحدهاي صنعتي و تصفية آنها به منظور در اختيار قرار دادن به واحدها بسيار با اهميت است در زير به شرح مختصري در مورد واحد تصفيه آب پتروشيمي اصفهان مي پردازيم .
هدف اصلي از احداث تصفية آب خام جهت تصفيه آب واحد 7500 مجتمع پتروشيمي اصفهان و نيز تهيه آب بدون يون مصرفي در بويلرهاي واحد نيروگاه مي باشد ، اين واحد همچنين مشتمل بر بخشهاي توليد آب آشاميدني وآب سرويس و آب سيستم آتش نشاني است.
 

تئوري فرآيند :
ناخالصيهاي موجود در آب به گروههاي زير تقسيم مي شوند ، مواد معلق مثل باكتريها ، گل و لاي كلوئيدي ، ميكرو ارگانيزم ها و همچنين روغن ها و جلبكها و املاح كه به دو گروه كاتيوني و آنيوني تقسيم مي شوند . كاتيوني مثل كلسيم ، منيزيم ، آهن ، منگنز و پتاسيم و آنيوني مثل بي كربنات هيدروكسيد سولفات ، كلرايد فسفات و نيترات گازهاي محلول مثل اكسيژن ، دي اكسيد كربن ، سولفيد هيدروژن ، نيتروژن و آمونياك و مواد آلي .
انتخاب روش مناسب براي جداسازي ناخالصيهاي موجود در آب به نوع و ميزان ناخالصيها و كيفيت آب مطلوب دارد.
 

روش جداسازي جامدات :
ته نشيني ، زلال سازي و فيلترآسيون سه روش موجود هستند كه بستگي به طبيعت و غلظت جامدات معلق و ميزان موردنياز جداسازي دارد.
ته نشيني : هنگامي بكار مي رود كه آب مورد نياز از رودخانه تأمين شود آب خروجي از اين مرحله داراي ذرات بسيار ريزي است. در مرحله زلال سازي مواد شيميايي مختلفي مثل سولفات آلومينيوم و نمكهاي آهن براي انعقاد ذرات معلق موجود در آب بكار مي روند كه در نهايت بوسيله ته نشيني از آب جدا مي شوند.
مواد منعقد كننده نمكهاي محلولي هستند كه پس از حل شدن يونهاي مثبت و منفي ايجاد كرده و در اثر نيروهاي جاذبه و دافعه الكترواستاتيكي باعث پيوستن ذرات معلق به يكديگر مي شوند اين مواد با قليائيت آب تركيب شده و رسوب چسبناكي به نام FLOC توليد مي كنند كه مي توانند ذرات ريز را در خود حبس كرده و به صورت رسوب از محيط خارج كنند.
 

فيلتراسيون :
دو گروه فيلتر شني و كربن فعال در اين قسمت بكار مي روند.
فيلتر شني :
آب با گذشتن از بستر اين فيلترها ذرات جامد خود را از دست مي دهد ، انتخاب تركيب بستر و ارتفاع آن بستگي به نوع ذرات معلق موجود در آب و كيفيت آب موردنياز دربستر فيلتر در اثر نيروي وزن gravity و يا فشار سيستم از بالا به پائين جريان دارد در زمانهايي نيز بايد شستشوي معكوس به منظور تميز كردن بستر صورت گيرد. ( baek washing )
در زمان شستشوي بستر از جريان هوا براي بهتر تميز كردن استفاده مي شود ، زمان شستشوي فيلتر از سه طريق مشخص مي شود.
1ـ افت فشار را زياد كرده و ميزان جريان آب را كاهش مي دهيم .
2ـ پائين بودن آب فيلتر شده.
3ـ حداكثر ميزان آب دهي يك ستون در يك دوره سرويس دهي .
فيلترهاي كربن فعال :(زغال فعال)
هدف از استفاده از اين فيلترها جذب مواد آلي احتمالي در آب و جلوگيري از ورود اين مواد به واحد توليد آب بدون يون مي باشد ، زيرا اين مواد بر روي رزين هاي تبادل يوني تجمع پيدا كرده و باعث تماس آب با سطح رزين شده و عمل تبادل يوني را مختل مي سازد.
تفاوت اين روش با روش فيلترآسيون شني پسيو جذب سطحي adsorption است.
در اين حالت مواد آلي از آب استخراج شده روي سطوح كربن فعال تجمع مي نمايد. قابليت جذب كربن بسيار بالاست كه بخاطر ساختمان متخلخل اين ماده مي باشد.
در اين روش افت فشار در دو بستر افزايش يافته و ذرات بر روي سطح آن جمع مي شوند در اين صورت با شستشوي معكوس توسط آب فيلتر شده سطح بستر تميز مي شوند.

نرم كردن آب :
سختي آب ناشي از وجود يونهاي كلسيم و منيـزيم است بر دو قسمت موقت و دائم تقسيم مي شوند. سختي موقت ناشي از بي كربنات سديم است كه در اثر حرارت دادن از حالت محلول به صورت غيرمحلول در مي آيند ، سختي دائم ناشي از وجود سولفات ، كلرايد و نيترات است كه در اثر حرارت دادن رسوب نمي كنند.

فرآيند تبادل يوني :
كشف رزينهاي تبادل يوني گامي در تصفيه آب است كه بر حسب اينكه يون متحرك اين رزينها سديم باشد يا هيدروژن تبادل كننده هاي كاتيوني سذيمي و يا هيدروژني خواهيم داشت.
عامل فعال كننده اين تبادل كننده يك اسيد قوي است. ( HSO3 )
كاتيونهاي محلول در آب جذب رزين شده و يون هيدروژن آزاد مي شود ، در زمان شستشوي اين رزينها نيز از اسيدهاي قوي مانند HCL و H2SO4 استفاده مي شود شستشو با اسيد را احياكردن رزين مي گويند كه فقط با اسيد قوي اين كار را مي كنند.
عامل فعال كننده اين تبادل كننده ها ( رزينهاي كاتيوني ضعيف ) اسيدهاي ضعيفي مثل اسيد كربوكلسيليك مي باشند.
اين رزينها فقط كاتيونهايي كه به صورت بي كربنات هستند را مي توانند جذب كنند و نرم كردن آب و قليائيت زدايي نيز مي توانند از اين رزينها استفاده كند.

رزينهاي آنيوني قوي :
دو نوع اسن نوع Ι كه عامل فعال كننده آنها آمونيوم چهار ظرفيتي است و نوع Π كه عامل فعال كننده آنها نيز آمونيم چهارظرفيتي است با اين تفاوت كه يكي از گروههاي متيل جاي خود را به اتانل داده است ، تفاوت اصلي تبادل كننده هاي نوع Ιو Π در تمايل به جذب آنها براي آنيون كلرايد و هيدروكسيد و نيز پايداري شيميايي آنهاست.
اين نوع رزينها را فقط با بازهاي قوي مي توان احيا كرد.

رزينهاي آنيوني ضعيف :
عامل فعال اين رزينها آمينهاي نوع اول NH2 – نوع دوم RNH و نوع سوم NR2 مي باشند كه بخاطر عامل ضعيف اين مواد بنيان اسيدهاي خيلي قوي چون اسيد كلريدريك و يا اسيد سولفوريك را جذب كنند و قادر به جذب بنيان اسيدهاي ضعيف چون H2CO4 يا اسيد سيليسيك نيستند.
براي احيا آنها از سود و سود احيا آمونياك استفاده مي شود، براي حذف سيليس ترجيحاً ابتدا از محلول سود استفاده مي شود.

دستگاههاي تبادل يوني :
بدنه دستگاههاي تبادل يوني مورد مصرف در تصفيه آب شبيه فيلترهاي فشار است كه در داخل آن ذرات رزين قرار مي گيرند براي نگهداري و جلوگيري از خروجي رزينها در قسمت پائين دستگاه و در زير رزينها چند لايه شن هاي درشت و يا آنتراسيت قرار مي دهند ، در اين دستگاه ها بخاطر پائين بودن PH خطر آزاد شدن سيليس وجود ندارد ، تنها مشكل اين لايه شستشوي معكوس آنهاست كه به همين خاطر استفاده از صفحات مشبك متداولتر است ، وجود رزينهاي ضعيف در كنار قوي موجب افزايش تبادل يوني در اين دستگاهها شده اند ، در اثر اختلاط ذرات رزينهاي كاتيوني و آنيوني در كنار هم قرار گرفته و تشكيل يك سري سيستم تبادل يوني مي دهند ، آب خروجي از دستگاه كاملاً بدون يون خواهد بود.
عمل احياي رزينهاي تبادل يوني بطور همزمان و در مراحل زير اجرا مي شود:

1- bed lift     2- preinjection     3- injenection     4- isplacement     5- settle


احياي ستونهاي تبادل يوني مختلط داراي 11 مرحله است :

1-drain Ι     2-seperation     3- settle     4-drain Π     5-preinjection
6-hcl / vaoh injection     7 -displaocment
8-drain Ш     9- air / mix     10- forrced settle     11- re fill


گاز زدايي :
هدف از گاز زدايي آب بويلرها حذف اكسيژن و دي اكسيد كربن است چون به شدت خورنده هستند و همچنين مي توانند موجب كاهش سطح انتقال حرارت بويلر شوند ، گازهاي محلول به روش عريان سازي با هوا ( براي حذف H2S ) و يا متان ( براي حذف اكسيژن ) يا اعمال خلاء قابل جداسازي هستند ، هوازدايي در فشار 12 الي psi g 5 دي اكسيد كربن را نيز بطور كامل حذف مي كنند.

اساس طراحي :
مشخصات خوراك ، آب خام ورودي به واحد از شاهين شهر گرفته مي شود كه PH آن بين 6.5 تا 8.5 است ، ميزان هدايت الكتريكي آن حداكثر 800 μs/cm و حداكثر 3.5 ntu و سختي كل حداكثر 350ppm و سختي كلسيم حداكثر 250 pmm است ، قليائيت ناچيز قليائيت كل –190 ppm اسيديته ندارد . يون كلر 120 ppm و گاز كلر محلول 0.3 pmm و سيليس حداكثر 8 ppm است.

ستون تبادل يوني مختلط :
اين ستون ها شامل هر دو نوع رزينهاي كاتيوني و آنيوني قوي مي باشند كه توسط هواي فشرده با يكديگر كاملاً مخلوط شده اند.

مشخصات يك ستون تبادل يوني مختلط :
قطر خارجي 1600 mm
ارتفاع بخش استوانه اي شكل 3200 mm
ضخامت جداره بخشهاي فوقاني و تحتاني ( mm ) 8 فوقاني و 10 تحتاني
ضخامت بخش استوانه اي شكل 8
حداكثر ميزان جريان سرويس دهي ( m3/hr ) 200
مساحت ستون ( m3 ) 1.95
زمان دوره سرويس دهي ( هفته ) 5
اجزاء تشكيل دهنده بستر ( از بالا به پائين )

 

رزينهاي تبادل يوني كاتيوني قوي دومين لايه رزينهاي تبادل يوني آنيوني قوي اولين لايه
1000

مقدار  L

SBR , PMB نوع
7.0 فشار طراحي 1100 مقدار  L
4.0 فشار عملياتي    

 

مخزن نگهداري هوا : اين مخزن هواي لازم براي مرحله اختلاط از مراحل احياي ستونهاي رزين مختلط را فراهم مي سازد.
 

مجموعه آب و آشاميدني :
اين مجموعه به منظور تهيه آب آشاميدني مستقيماً از آب خام ورودي به كمك مواد شيميايي كلرورفريك و گاز كلر طراحي شده است و شامل قسمتهاي زير مي باشد:
1ـ فيلتر شني FT - 7501
2ـ مخزن ذخيره هوا D – 7401
3ـ فيلتر كربن فعال FT – 7505
4ـ لوله ها و شيرهاي موردنياز

فيلتر شني ( FT – 7501 )
آب خام ورودي به اين مجموعه بعد از تزريق كلروفريك جهت انعقاد و لخته سازي به اين فيلتر وارد شده و ذرات معلق و لخته هاي رشد كرده از آن گرفته مي شود ساختار اين فيلترها مثل فيلترهاي شني است.
فيلتر كربن فعال ( FT – 7505 )
اين فيلترها به منظور حذف مواد آلي احتمالي در آب و همچنين بو و مزه آن طراحي شده است و مشخصات آن مشابه فيلترهاي كربني مجموعه فيلترآسيون كربني است ، آب خروجي از اين فيلتر كربني بعد از تزريق كلر جهت ضدعفوني به مدارآب آشاميدني ارسال مي شود.
 

مخزن نگهداري هوا :
هواي لازم براي مرحله هوازي و عمليات شستشوي معكوس را فراهم مي كند.
 

مواد شيميايي :
شامل دو دسته هستند ، مواد تزريق شده به دستگاهها و مواد بكار رفته در دستگاهها است ، مواد بكار رفته دردستگاهها شامل : شن دانه بندي شده كربن فعال ، آلتراسيت ، رزين هاي تبادلي يوني و دانه هاي پلاستيكي خنثي مي باشند ، كه در اين واحد بكار رفته است. از مجموعه هاي فوق در حال حاضر بخش تزريق اسيد و سود جهت احياي رزين هاي فعال مي باشد.
 

سرويس هاي جانبي :
هواي فرآيند ، هواي ابزار دقيق
آب سرويس :
آب سرويس ، آب بدون يون ، آب آشاميدني
انرژي الكتريكي :
الف ) در شرايط عادي كه كليه دستگاهها در سرويس باشند 280kw
ب ) حداكثر توان مصرفي 550 kw

بخار با فشار پائين ( LPS ) :
كندانسه :
پساب و ضايعات فرآيندي حاوي مقادير زيادي ذرات مطلق و احتمالاً مواد آلي است.
پساب حاصل از احياي رزين هاي :
حاوي مقادير زيادي املاح و سود و اسيد بوده و در رده هاي ضايعات غيرقابل بازيابي مي باشد.
ستونهاي تبادل يوني كاتيوني :
اين ستونها با هر نوع رزين كاتيوني ضعيف و كاتيوئني قوي كه روي لايه اي از آنتراسيت قرار دارند پر شده اند.
در بخش فوقاني ستون ها لايه اي از دانه هاي پلاستيكي بي اثر بصورت شناور قرار دارد.
ستون گاز زدا :
آب خروجي از اين ستون توسط پمپ به طرف ستونهاي تبادل يوني انيوني ارسال مي شود.
ستونهاي تبادل يوني انيوني :
اين ستونها نيز از دولايه رزين قوي و ضعيف انيوني تشكيل شده است كه بر روي بستري چند لايه از دانه هاي آنتراسيت قرار دارد ، در بخش فوقاني آن لايه هايي از دانه هاي پلاستيكي قرار دارد.

 

واحد بازيافت (واحد 8400)

مقدمه :
واحد بازيافت وظيفه جمع آوري و تصفيه پساب هاي بهداشتي و فرآيندي ، مواد هيدروكربني و آروماتيكي مايع و آبهاي سطحي مثل آب باران را بر عهده دارد ، اين سيستم مشتمل بر تأسيسات عمومي و واحدهاي package مي باشد ، واحدهاي pachage شامل تأسيسات جداسازي آب و مواد روغني ، تصفيه بيولوژي تأسيسات متعلق به جمع آوري و تخليه لجن ، كوره و تأسيسات مربوط به تهيه مواد شيميايي مي شود.
آبهاي آلوده به مواد روغني پس از جمع اوري در سيستم جداسازي آب و روغن كه مجهز به مخزن هوادهي است تصفيه مي شوند. آب بازيابي شده به واحد تصفيه آب 7500 يا فضاي سبز ارسال مي شود ، روغن جدا شده از اين پساب پس از جمع آوري در تانك slop روغن در كوره سوزانده مي شود و فاضلاب بهداشتي نيز پس از جمع آوري در مخزن يكنواختي مورد تصفيه بيولوژي قرار مي گيرد و لجن حامل تارسين به غلظت 40 درصد تغليظ به مصارف كشاورزي مي رسد.
مايعات آبي آلوده به مواد آروماتيك در يك سيستم تخليه بسته جمع آوري مي گردند و پس از ذخيره در مخزن مربوطه ( aqueous effluent tank ) در كوره سوزانده مي شوند.
جريانهاي مايع اشباع با بنزن نيز در يك سيستم تخليه بسته جمع آوري و به تانك slop oil يا مخزن ذخيره رافينيت و آروماتيك هاي c9 ارسال مي گردند ، بخارات بنزن حاصل از بارگيري تانكها همچنين در كوره سوزانده مي شوند.

تئوري فرآيند :
هدف از تصفيه فاضلاب هاي بهداشتي و صنعتي تأمين شرايط بهداشتي ، پاك نگهداشتن محيط زيست و بازيابي آب مي باشد. پالايش يا تصفيه فاضلابهاي بهداشتي معمولاً در سـه مرحله انجام مي شود :
الف ـ مرحله مقدماتي تصفيه فاضلاب شامل تصفيه فيزيكي از قبيل آشغالگيري و ته نشيني مواد معلق در آن.
ب ـ مرحله دوم تصفيه فاضلاب و يا تصفيه ثانوي شامل تصفيه بيولوژي از قبيل هوادهي و استفاده از باكتريهاي گوناگون موجود در فاضلاب براي تصفيه آن مي باشد . راهبري تأسيسات تا تصفيه ثانوي نسبت به مرحله مقدماتي نياز به صرف انرژي و هزينه بيشتري دارد.
ج ـ مرحله سوم تصفيه فاضلاب و يا تصفيه نهايي شامل زلال سازي و تصفيه هاي تكميلي از قبيل عمل نيترات زدايي ، گذراندن فاضلاب از فيلترهاي ماسه اي ، استفاده از كربن فعال ، نمك زدايي به روش تعويض يوني و غيره مي باشد.
معمولاً ايجاد و راهبري تأسيسات تصفيه تكميلي فاضلاب بسيار پر هزينه است . در تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري به ندرت از سومين مرحله تصفيه فاضلاب استفاده مي شود در صورتي كه تمام تأسيسات تصفيه خانه به درستي كار كند مي توان آلودگي فاضلاب را 90 تا 96 درصد كاهش داد و اين كاهش آلودگي براي برقراري ضوابط لازم جهت رفع فاضلاب به منابع طبيعي آب و حفظ بهداشت و پاك نگهداشتن محيط زيست كافي است.
فاضلاب بهداشتي تازه داراي رنگ خاكستري مي باشدكه پس از مدتي رنگ آن تيره و سياه مي گردد ، بوي فاضلاب كهنه بيشتر ناشي از گاز هيدروژني سولفوره مي باشد كه در اثر فعاليت باكتريهايي بي هوازي و در نتيجه احياي سولفاتها به سولفيت ها توليد مي گردد. درصورتي كه به فاضلاب هوا و اكسيژن كافي برسد باكتريهاي بي هوازي از فعاليت باز ايستاده و به جاي آن باكتريهاي هوازي مواد آلي فاضلاب را تجزيه مي كنند. CO2 مهمترين گازي است كه از كار اين باكتريها توليـد مي شود . بنابراين مي توان گفت با دميـدن اكسيژن به فاضلابها آنها را بي بو مي كنند.
در فاضلاب هميشه مقداري مواد خارجي به صورت محلول وجود دارد ، مقدار مواد خارجي فاضلاب در حدود0 1 درصد و بقيه آن را آب تشكيل مي دهد . نيمي از موادخارجي موجود در فاضلاب مواد آلي و بقيه مواد معدني مي باشند.
علاوه بر مواد خارجي هميشه فاضلاب مقدار زيادي موجودات زنده ذره بيني مانند ويروس ها و ميكروبها ( باكتريها ) به همراه دارد. دو گروه ديگر از موجودات زنده موجود در فاضلاب باكتريهاي هوازي و بي هوازي هستند كه در تصفيه فاضلاب نقش بسيار موثري ايفا مي كنند.
درجه آلودگي فاضلابهاي صنعتي مي تواند دهها برابر آلودگي فاضلابهاي شهري باشد ، لذا هدف از تصفيه فاضلاب عبارت است از :
الف ـ گرفتن مواد معلق و شناور از آب
ب ـ اكسيدآسيون مواد ناپايدار آلي موجود در فاضلاب و تبديل آنها به موادي ناپايدار مانند نيتراتها ، سولفاتها و فسفاتها و سپس ته نشين ساختن و جداسازي آن مواد .
ج ـ جداسازي مواد سمي محلول و نامحلول از فاضلاب نظير تركيابت فلزات سنگين
د ـ گند زدايي و كشتن ميكروبها در فاضلاب

تصفيه فاضلاب به سه روش ممكن است انجام شود :
- تصفيف مكانيكي يا تصفيه فيزيكي
- تصفيه زيستي يا تصفيه بيولوژي
- تصفيه شيميايي
تصفيه مكانيكي يا تصفيه فيزيكي :
تصفيه مكانيكي از يك رشته فرايندهايي تشكيل شده است كه در آنها تنها از خواص مكانيكي و فيزيكي متداول براي جداسازي مواد خارجي معلق در فاضلاب استفاده مي شود ، مهمترين روشهاي مكانيكي متداول در تصفيه خانه هاي فاضلاب عبارتند از :
الف ـ گذرانيدن فاضلاب از صافي ها و گرفتن مواد معلق موجود در آن
ب ـ ته نشين كردن مواد معلق در فاضلاب و جداسازي آنها
ج ـ شناور نمودن مواد معلق و گرفتن آنها از سطح فاضلاب
 

تصفيه زيستي يا تصفيه بيولوژي :
در يك تصفيه خانه فاضلاب هرگاه تصفيه مكانيكي براي كاهش آلودگي فاضلاب كافي نباشد از كار موجودات زنده اي بنام باكتريهاي هوازي و يا بي هوازي براي ادامه تصفيه فاضلاب ياري مي گيرند . كار يگانهاي تصفيه زيستي در تصفيه خانه ها تشديد عملي است كه به طور خودبخود در طبيعت انجام مي گيرد.

تصفيه شيميايي :
اساس كار در تصفيه شيميايي در كاربرد مواد شميايي در تصفيه فاضلاب بنا شده است ، در تصفيه خانه هاي فاضلاب مواد شيميايي را مي توان براي تأثير گذاردن روي مواد خارجي نامحلول و كلوئيدي و يا محلول در فاضلاب به كار برد . علاوه بر اين مي توان از مواد شيميايي براي گند زدايي و كشتن ميكروبهاي موجود در فاضلاب استفاده نمود.

مهمترين روشهاي شيميايي مورد استفاده در تصفيه پساب ها عبارتند از :
1ـ انعقاد يا لخته سازي :
هدف از انعقاد يا لخته سازي عبارت است از اينكه با كمك مواد شيميايي ، مواد معلق سبك و بويژه مواد نيمه محلول و كلوئيدي شكل را بصورت لخته ها و قطعات بزرگي درآورده تا در اثر وزن خود ته نشين شوند.
به عبارت ديگر انعقاد تشديد كننده عمل ته نشيني در تصفيه مكانيكي است ، مهمترين مواد منعقد كننده در فاضلاب عبارتند از : پلي الكتروليتها ، سولفات و هيدرات آلومينيوم ، سولفات ، كلرور و هيدرات آهن ، خاك رس و آب آهك . افزودن مواد منعقد كننده به فاضلاب مقدار لجن بدست آمده را دو تا سه برابر افزايش مي دهد و در نتيجه حجم مخازن هضم لجن را افزايش مي دهد.
در دستگاههاي اضافه كننده مواد شيميايي و فاضلاب ، ابتدا محلول رقيق شده از مواد موردنظر را با آب تهيه كرده و سپس آنرا طبق نتايج آزمايشگاهي با نسبت از پيش تعيين شده بر فاضلاب مي افزايند.

2 ـ شناورسازي flaotion :
عمل لخته سازي را مي توان براي تشديد عمل جداسازي مواد سبك در فاضلاب از مواد شيميايي استفاده نمود ، اين مواد شيميايي موجب چسبيدن ذرات هوا به مواد معلق و در نتيجه كاهش وزن مخصوص آنها مي شوند كه حاصل اين عمل افزايش سرعت بالاروندگي مواد معلق مي باشد در اين روش معمولاً مواد معلق در فاضلاب به صورت كف در سطح استخر نمودار مي گردند.

3 ـ جذب سطحي Adsorption :
برخي از مواد شيميايي مانند كربن فعال بعلت دارا بودن خاصيت جذب سطحي زياد مي توانند ذرات معلق و كلوئيدي موجود در فاضلاب را جذب كنند استفاده از اين گونه مواد در صافي هاي ماسه اي به ويژه براي رنگ زدايي پسآب برخي از كارخانه ها مفيد مي باشند.

4ـ براي ضدعفوني كردن فاضلاب :
تنها روش اقتصادي استفاده از كلر بلافاصله پس از ورود به آب تجزيه شده و اسيد هيپوكلريك و يون اكسيد كلر توليد مي نمايد.
خاصيت گندزدايي اسيد هيپوكلروس بيشتر از يون اكسيد كلر مي باشد. نسبت تبديل كلر به اسيد هيپوكلروس و اكسيد تابعي از درجه اسيدي و درجه حرارت است . پس از تجزيه مذكور و به علت وجود مواد قابل اكسيد مانند آهن ، H2S و … . قسمتي از كلر صرف اكسيداسيون اين مواد مي شود.
كلرورهاي تشكيل شده از اكسيداسيون اين مواد اثر كشنده اي بر باكتريها نداشته و كلر آنها آزاد نمي باشد.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم آذر 1386ساعت 6:29  توسط هادی نظری  | 
http://uppic.lastbax.com/images/73830056222621606423.jpg http://uppic.lastbax.com/images/17213241183761662893.jpg [URL=http://uppic.lastbax.com/][IMG]http://uppic.lastbax.com/images/17213241183761662893.jpg[/IMG][/URL]